کشاورزی

آشنایی با روش های غیر شیمیایی در مبارزه با آفت های کشاورزی

آشنایی با روش های غیر شیمیایی در مبارزه با آفت های کشاورزی

برای مبارزه با آفت چه باید کرد؟

گام اول: شناسایی آفت

هر آفت به گروهی از حشرات و موجودات زنده تعلق دارد. مثلا ملخ ها از گروه راست بالان هستند و انواعی از سوسک ها جزو گروه سخت بالپوشان به شمار می روند. برای ما مهم است که بدانیم آفت محصول کشاورزی مان از انواع پروانه هاست یا از انواع مگس ها، از انواع زنبورهاست یا کنه ها. آن وقت می توانیم با شناخت نحوه زندگی آن آفت،مراحل خسارت زایی و زمان مناسب مبارزه با آن را هم پیدا کنیم.

 گام دوم: شناسایی مراحل زندگی آفت

۱-مرحله ی تخم  ۲-مرحله ی کرمینگی (لاروی)  ۳-مرحله ی شفیرگی  ۴-مرحله ی حشره کامل

گام سوم:انتخاب روش یا روش های مناسب مبارزه با آفت

به طور کلی می توان روش های مبارزه با آفات را به دو روش زیر تقسیم بندی نمود:

الف) مبارزه شیمیایی با آفت (استفاده از سم و سمپاشی) : از ۶۰ سال پیش که اولین سم شیمیایی، یعنی د.د.ت ساخته شده تا امروز، مصرف خیلی از این سموم به علت کشف خاصیت سرطان زایی و ایجاد بعضی از بیماریهای سخت و مزمن در انسان، در سطح دنیا ممنوع اعلام شده است. چه بسا خیلی از این سموم شیمیایی هم که در حال  حاضر در دسترس ماست، چند سال بعد در فهرست همان سموم ممنوعه جای بگیرند.

کشاورزان باید با دوره ی ماندگاری سم یا به اصطلاح علمی (( دوره کارنس )) سم آشنا باشند.

خطرات کاربرد سموم شیمیایی:

۱- باقیمانده ی سموم شیمیایی در مواد غذایی

۲- سمپاشی های مکرر و عواقب آن

۳- رعایت نکردن میزان مصرف سم در واحد سطح و پیامدهای آن

۴- مرگ و میر حشرات مفید و دیگر موجودات زنده طبیعت

۵- مسمومیت عوامل سمپاشی در اثر رعایت نکردن مسائل ایمنی در سمپاشی

۶- مسمومیت آب های آشامیدنی از طریق نفوذ سموم به آب های زیرزمینی

۷- طغیان آفت ها در اثر مقاوم شدن آنها به سموم شیمیایی در طول زمان

۸- آلودگی محیط زیست و بسیاری خطرات نامشهود دیگر

ب) مبارزه غیر شیمیایی با آفت ( مبارزه ی بدون سم) : مبارزه ی بدون سم با آفت را می توان به شیوه های زیر انجام داد؛

۱- مبارزه زراعی

۲- مبارزه مکانیکی

۳- مبارزه بیولوژیکی

۴- استفاده از جلب کننده های حشرات

۵- روش های دیگر مبارزه مثل استفاده از انرژی هسته ای در کنترل آفات

۱-روش مبارزه زراعی: با انجام عملیات زراعی مناسب، محیط کشت را برای زندگی و فعالیت آفت های موردنظر نامساعد می کنند و در نتیجه، خسارات آنها را کاهش می دهند.

مهمترین اقدامات در مبارزه زراعی عبارتند از:

الف- تناوب یا گردش زراعی مناسب: کشت مداوم و پی درپی یک گیاه در یک قطعه زمین، باعث افزایش انواع آفت های مخصوص آن گیاه می شود.

ب- اجرای شخم عمیق: شخم های عمیق در فصل پائیز، تعداد زیادی از کرمینه ها و شفیره ها و تخم های حشرات را از بین می برد. به زیر خاک بردن بقایای کشت پس از برداشت محصول، به منظور از بین بردن حشرات و کرمینه های آنها و همچنین پاک سازی مزارع و باغ ها از وجود علف های هرز، نتیجه ی موثری می دهد.

ج- رعایت تاریخ کاشت و برداشت مناسب: با کاشت گیاهان زراعی در تاریخ مناسب، می توان از حمله ی تعدادی از آفت ها جلوگیری نمود. مثلا برداشت هر چه زودتر گندم های رسیده، فرصت تغذیه از سن ها را می گیرد و در نتیجه، جمعیت سن در سال بعد کاهش می یابد، یا جلو انداختن زمان برداشت چین اول یونجه، باعث از بین رفتن درصد زیادی از آفت درجه یک یونجه (سر خرطومی) خواهد شد.

د- انتخاب بذر و نهال سالم و مقاوم: باید بذر و نهال انتخابی مان با محیط و آب و هوای منطقه مورد نظر سازگاری داشته باشد. از قوه نامیه زیادی برخوردار باشد، یعنی حداقل ۹۰ درصد بذرها قدرت جوانه زنی خوبی داشته باشند.

بذر انتخابی خالص باشد، بدون تخم علف های هرز و خاشاک و خاک باشد. از ارقام پر محصول و مقاوم به آفت و بیماری استفاده شود.

ه- استفاده بهینه از آب و کود: با مدیریت صحیح در امر آبیاری می توان تا حد زیادی از خسارت آفت ها جلوگیری نمود. استفاده از یخ آب زمستانه، زمستان گذرانی تعدادی از آفت های کشاورزی را با خطر مواجه کرده و جمعیت آنها را به شدت کاهش می دهد.

قطع آبیاری در اواخر دوره ی رشد، موجب زودرس تر شدن محصول شده که با برداشت سریع، از رشد و گسترش بسیاری از آفت های محصول جلوگیری می گردد.

استفاده از آبیاری قطره ای، از رویش و خسارت علف های هرز در بین ردیف های کاشت جلوگیری می کند.

با کود دهی مناسب نیز، می توان گیاهان را در مقابل حمله ی آفت های مختلف، به ویژه چوب خوارها، تقویت نمود. زمان کود دهی می تواند نقش موثری در فعالیت آفت موردنظر داشته باشد. زیاده روی در دادن کود شیمیایی نیز ناتوانی گیاه در مقابل حمله ی آفت و بیماری را افزایش می دهد.

و- استفاده از گیاهان تله: در این روش، گیاهان مناسبی را به عنوان تله در اطراف مزرعه یا در بین ردیف های کشت می کارند و پس از آن که آفت های مورد نظر بر روی گیاهان تله جا خوش کردند، به طرق مختلف آنها را از بین می برند. مثل استفاده از ذرت در اطراف مزارع پنبه، جهت مبازره با عسلک و سنک قوزه ی پنبه.

۲-مبارزه مکانیکی با آفت های گیاهی: کارهایی مانند جمع آوری بقایای محصول، بریدن و جمع آوری شاخه های آلوده به آفت در باغها و از بین بردن آنها از طرق سوزاندن یا دفن کردن آنها زیر خاک، یک مبارزه مکانیکی و دستی به شمار می آید؛ به عنوان مثال: سالم ترین روش برای مبارزه با کرم گلوگاه انار، جمع آوری انارهای آلوده ی باقیمانده بر روی درختان و انارهای ریخته شده در طول فصل رشد می باشد، تا در زمان مناسب نسبت به دفن یا سوزاندن آنها اقدام گردد.

با بستن گونی یا نوارهای مقوایی لانه زنبوری به دور تنه ی بعضی از درختان میوه، مانند سیب درختی و گیلاس، می توان آفت هایی مانند کرم سیب و مگس گیلاس را که برای انجام زمستان گذرانی به لابلای این گونی ها و مقواها پناهنده می شوند، به دام انداخت و آنها را از بین برد.

پاک کردن و از بین بردن پوسته های شل و شکسته ی روی تنه درختان که در اصل، پناهگاه های زمستانی بسیاری از آفت های باغ به شمار می روند، در مهار آن آفت ها خیلی موثر است.

برای مبارزه با کرم خراط که تنه درختانی مانند گردو را سوراخ می کند، در صورتی که شاخه های آلوده به این آفت دور از دسترس نباشند، می توان با وارد کردن سیم مفتولی درون سوراخ های ایجاد شده توسط آفت، لاروهای آفت را کشت و از بین برد.

چرای چین اول یونجه زودتر از موعد برداشت محصول، باعث بلعیده شدن کرمینه های سرخرطومی یونجه توسط دام شده و این آفت برگ خوار یونجه به راحتی مهار خواهد شد.

جمع آوری و سوزاندن بادام خشکه ها از زمان برداشت محصول بادام تا اواخر اسفند ماه هر سال، نقش موثری در کاهش جمعیت زنبور مغز خوار بادام خواهد داشت.

۳-مبارزه بیولوژیکی: دانشمندان علم حشره شناسی از سال ها پیش، بسیاری از موجودات و حشرات مفید یا همان دشمنان طبیعی آفت های گیاهی را شناسایی کرده و مورد آزمایش قرار داده اند. استفاده از دشمنان طبیعی برای مهار آفت را مبارزه ی بیولوژیکی می گویند.

امروزه تعدادی از این حشرات مفید را در پرورشگاه های مخصوص خود به نام (انسکتاریوم) پرورش داده و آنها را در موقع مناسب، در مزارع و باغ ها رها می کنند تا آفت های مورد نظر را به طور طبیعی از پای درآورند.

در مبارزه ی بیولوژیکی از عوامل زیر برای مهار آفت ها استفاده می کنند:

۱-شکارگرها ۲-انگلی ها ۳-بیماریزاها

شکارگرها: حشرات شکاری در مراحل کرمینه ای و بلوغ، فعال هستند و به محض دست یابی به طعمه از آن تغذیه می کنند.

کفش دوزک ها: بعضی از انواع کفش دوزک ها، خیلی پر اشتها هستند و به سرعت تعداد زیادی از حشرات را شکار می کنند. هر نوزاد کفش دوزک هفت نقطه ای،بیش از هزار شته را در دوره ی زندگی خود شکار می کند و یک کفش دوزک بالغ تا نه هزار شته را می خورد.

بالتوری ها: علاوه بر اینکه از شکارگران ماهر شته ها هستند، از کنه ها، شپشک ها، تخم پروانه ها و کرمینه جوان آفت ها نیز تغذیه می کنند.هر نوزاد در مدت زندگی خود می تواند یک هزار کنه را از بین ببرد.

مگس های سیرفید: مگس ها سیرفید می توانند از انواع حشرات تغذیه کنند.

سن های شکارگر: دشمنان سرسخت شته ها و کنه ها هستند و نقش بزرگی در شکار حشرات زیان آور دارند.

شکارگران مفید دیگر: بسیاری از حشرات مانند کنه های شکاری، سخت بالپوشان شکاری، انواعی از مگس ها و زنبورها  به عنوان شکارگر آفت های کشاورزی شناسایی شده اند.

انگلی ها:حشرات انگلی، در اصل، حشراتی هستند که یکی از مراحل زندگی خود را در بدن آفت می گذرانند.

زنبورهای تریکو گراما: تا کنون ۵۴۹ گونه از این زنبورهای مفید شناخته شده اند. اندازه ی آن به زحمت به یک میلیمتر می رسد، قادر است تخم های خود را در درون تخم های بعضی از آفات کشاورزی قرار دهد.

بهتر است کارت های حاوی تخم (تریکو گراما) را صبح زود یا نزدیک غروب آفتاب در باغ نصب کرد.

هر تریکو کارت تقریبا حاوی ۶۰۰ عدد تخم تریکو گراماست که باید در جای مناسبی پشت به آفتاب در سرشاخه ها نصب گردد تا تخم ها دور از دسترس مورچه ها باشند؛ و باغ را آبیاری نمود تا رطوبت نسبی هوا افزایش یابد.

بیماری زاها:عوامل زنده ای مانند باکتری ها، قارچ ها، ویروس ها از عوامل باز دارنده ی فعالیت حشرات به شمار می روند.

۴- استفاده از جلب کننده های حشرات: نوارهای رنگی، تله های نوری و تله های فرمونی، کاربردهای وسیعی برای جلب و شکار آفت ها پیدا کرده اند.

نوارهای رنگی: رنگ زرد برای جلب و شکار شته ها و پسیل پسته موثر است. رنگ قرمز تعداد زیادی از پروانه ها و رنگ سبز بعضی از سوسک ها و مگس ها را به طرف خود می کشد. تریپس خیار گلخانه ای را نیز از طریق رنگ آبی روشن جذب کرده و از بین می برند.

تله های نوری: از یک منبع نوری مانند لامپ و یک بطری حاوی سیانور استفاده می شود. از تله های نوری، هم برای شکار و از بین بردن حشرات بالغ و هم برای پیدا کردن زمان مناسب و دقیق سمپاشی استفاده می شود.

برای مهار آفت مورد نظر در هر هکتار باغ های میوه، نصب حداقل ده عدد از این تله ها ضرورت دارد.

تله های فرمونی: در این تله ها، ماده ای به نام (فرمون) قرار می دهند که نقش جلب کننده ی پروانه های جنس نر را در طول ساعات شبانه روز بر عهده دارد. هر پروانه  ماده برای جلب پروانه های نر به سوی خویش، بویی را از خود به هوا می پراکند که سعی شده به طور مصنوعی این بو را تولید کرده و ماده تولیدی را فرمون نامند. در هر تله فرمونی تنها حدود یک میلی گرم، فرمون قرار داده می شود.

نمایش بیشتر

نوشته های مشابه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

همچنین ببینید

بستن
دکمه بازگشت به بالا
بستن
بستن